Capil ka isi

Urang Dayak

Tumatan Wikipidia Banjar, kindai pangatahuan
Urang Dayak

Urang Dayak (Listeni/ˈd.ək/; ijaan bahari: Dajak atawa Dyak) yaitu Suku bangsa atawa bubuhan multi etnik nang mangganai udik Pulau Kalimantan. Kuyaan "daya" serumpun lawan misalnya kuya "raya" dalam ngaran "Toraya" nang artinya "urang (di) atas, urang hulu".[1]

Urang padalaman mamakai ngaran badiam buhannya gasan ngaran kalumpuk, lain "Daya" atawa "Dayak".[2] Kata "Daya" diambil matan basa Kanayatn nang artinya hulu atawa udik sungai, ini maraga urang Dayak banyak nang badiam di hulu sungai. Kata ngitu mun di basa Indunisia artinya kekuatan atawa energi nang tarus berkembang maju. Amun kata "Dayak" kawa diartiakan persatuan matan banyak suku Dayak di Kalimantan. Walanda manyambat urang pedalaman Kalimantan ngitu "Dyaks".[3]

Bardasarkan bukti-bukti arkeologis nang tahaga di Guha Niah (Sarawak) duwa Guha Babi (Kalimantan Salatan), nang mangganai panambayan di Kalimantan baisi ciri-ciri Austro-Melanesia, lawan tagas tulang kerangka nang taganal pada urang Kalimantan sawadini nang bagana di Pulau Kalimantan (Barunai Darussalam, Malaysia nang tardiri matan Sabah duwa Sarawak, lawan juwa Indunisia nang tardiri matan Kalimantan Barat, Kalimantan Timur, Kalimantan Tangah, Kalimantan Utara, duwa Kalimantan Salatan). Ada 3 Urang pokok atawa 5 Urang asli Kalimantan yaitu Melayu, Dayak, Banjar, Kutai, duwa Tidung.[4]

Pambagian Suku Dayak

[babak | babak asal-mulanya]

Manilik matan cacah jiwa gawian Badan Pusat Statistik Republik Indunisia tahun 2010, Suku bangsa nang tahaga di Kalimantan bagian Indunisia tagarumbung jadi 3 yaitu: Urang Dayak Indunisia (268 sub etnik/sub Urang di Indunisia), Urang Banjar, Urang Malayu, duwa garumbung Urang asal Kalimantan lainnya.

Ada nang mambagi urang Dayak dalam anam rumpun antara lain: rumpun Klemantan alias Kalimantan, rumpun Iban, rumpun Apokayan yaitu Dayak Kayan, Kenyah duwa Bahau, rumpun Murut, rumpun Ot Danum-Ngaju duwa rumpun Punan. Ada jua nang manyambat ada tujuh suku ganal (induk suku) Dayak, yaitu suku Iban, suku Kayan, suku Ot Danum, Suku Biduyah/Klemantan, suku Ngaju, suku Dusun, wan suku Punan.[5] Tagal amun ilmiah, bubuhan linguis maniring 5 garumbung basa nang jadi pandiran di pulau Kalimantan baisi kulaan di luar pulau Kalimantan:[6]

  1. Sellato, Bernard (2002). Innermost Bornéo: studies in Dayak cultures. NUS Press. hlm. 19. ISBN 2914936028.ISBN 978-2-914936-02-6
  2. Aloy 2019, hlm. 2.
  3. Aloy 2019, hlm. 3-4.
  4. Haris, Syamsuddin (2004). Desentralisasi dan otonomi daerah: Naskah akademik dan RUU usulan LIPI. Yayasan Obor Indonesia. hlm. 188. ISBN 979-98014-1-9.ISBN 978-979-98014-1-8
  5. Aloy 2019, hlm. 3.
  6. Indonesia, Kalimantan
  7. http://www.ethnologue.com/subgroups/greater-barito
  8. http://press.anu.edu.au//austronesians/austronesians/mobile_devices/ch04.html
  9. http://press.anu.edu.au//austronesians/austronesians/mobile_devices/ch04s02.html
  10. http://www.ethnologue.com/subgroups/land-dayak
  11. http://press.anu.edu.au//austronesians/austronesians/mobile_devices/ch04s05.html
  12. http://www.ethnologue.com/subgroups/north-borneo
  13. http://www.ethnologue.com/subgroups/tamanic
  14. http://press.anu.edu.au//austronesians/austronesians/mobile_devices/ch04s04.html
  15. http://www.ethnologue.com/subgroups/malayic

Karya dikutip

[babak | babak asal-mulanya]
  • Aloy, Aloysius. RB. Sugiantoro, ed. Semangat Dayak: Catatan Perjuangan Politik Partai Persatuan Dayak-PPD (1945-1963). Jakarta: Penerbit Buku Kompas. ISBN 978-623-241-007-7.