Capil ka isi

Nasi biriyani

Tumatan Wikipidia Banjar, kindai pangatahuan
Nasi Biriyani
Nasi Biriyani Hyderabad, India
Ngaran lainBiriyani, Biriani, Beriani, Briyani, Breyani, Briani, Birani, Buriyani, Bariania, Beriani
SajianMakanan tatambaian
DairahAsia Salatan, Asia Barat Daya, Asia Tangah, Asia Tanggara Maritim
Suhu panyajianPanas
Bahan utama
  • Baras
  • Rampah-rampah
  • Sayur-sayuran
  • Daging
Bahan nang umum dipakai
  • Daging kambing
  • Ayam
  • Daging sapi
  • Intalu
  • Kacang
  • Buah karing
  • Kantang

Nasi biriyani (Nasta'liq: بریانی; Hindi: बिरयानी; Arab: برياني) atawa biriani, briyani, beriani[1] yaitu makanan barupa nasi (biasanya diulah matan baras basmati) nang dimasak pakai rampah-rampah wan bumbu nang ditambahi wan sayuran, atawa daging (ayam, kambing, iwak, undang, atawa sapi). Makanan ngini baasal matan India wan Pakistan. Di Kapulauan Malayu, makanan ngini rancak disambat lawan tambahan kata nasi (nasi biryani, nasi briyani, nasi briani, atau nasi beriani[2]).

Ngaran makanan ngini ("Biryani") baasal matan bahasa Persia, beryā(n) (بریان) nang baarti sanga atau banam.[3] Baharinya, sabaluman dijarang dalam banyu baimbai wan rarampahan sampai satangah masak, baras disanga dulu pakai minyak samin.[4]

Biriyani diulah matan baras nang sudah dijarang di panci tapisah. Imbah baras sudah pina satangah masak, baras dicampur lawan kaldu babumbu, lalu dikuhup dalam panci, wan dimasak sampai masak bujur, sampai kaldu tarasap ka dalam nasi. Cara maharagu biriyani balainan dua pullao. Amun maharagu pullao, baras disanga baimbai wan rarampah di dalam minyak samin, wan langsung diharagu sampai masak bujur.[5]

Bubuhan pandatang wan padagang matan Persia manganalakan cara mamasak biriyani ka urang India wan Pakistan. Makanan ngini kada tarkanal di India wan Pakistan haja; tagal jua di Irak, Iran, Afganistan, Bangladesh, wan bubuhan panduduk muslim Sri Lanka, hususnya di Asia Salatan.

Asal Ngaran

[babak | babak asal-mulanya]

Kata biryani baasal matan bahasa Persia "brishtah" (برشتہ) nang baarti bawang basanga, maraga makanan ngini diulah pakai nasi babumbu, bawang basanga, wan daging. Baharinya, bahasa Persia dipakai gasan jadi bahasa rasmi di babarapa bagian nagara India rahat abad patangahan, rahatan dinasti Islam bakuasa.[6][7] Ada sabuting pandapat nang manyataakan bahwa kata biryani baasal matan kata birinj, nang artinhya nasi.[8][9] Pandapat lain ada jua nang manyataakan bahwa biryani baasal matan kata biryan atawa beriyan, nang baarti "manyanga" atawa "mambanam".[10][11]

Asal Makanan

[babak | babak asal-mulanya]

Asal nasi biriyani ngini sabujurnya kada tapi jalas banar jua. Di India Utara, macam-macam biriyani manyabar di dairah Muslim Delhi (hidangan Mughlai), Rampur, Lucknow (makanan Awadh) wan karajaan tahalus lainnya. Di India Salatan, wilayah nang manjadiakan nasi ngini dimakan gasan jadi makanan tatambaian, babarapa janis biriyani nang pina talain muncul matan wilayah Hyderabad (babarapa urang parcaya biriyani baasal matan sana[12]), Tamil Nadu (Ambur, Thanjavur, Chettinad, Salem, Dindigul), Kerala (Malabar), Telangana, wan Karnataka (Bhatkal)—wadah di mana bubuhan Muslim bagana.[8][13]

Manurut ahli sajarah Lizzie Collingham, biriyani nang tahanyar, nang kaya kabanyakan biriyani wayah ini, ngitu baasal matan dapur karajaan Kasultanan Mughal (1526–1857), makanan ngini barupa campuran nasi padas asli India wan pilaf Persia.[14] Pangusaha makanan India, Kris Dhillon, parcaya bahwa biriyani baasal matan Persia, imbah itu dibawa bubuhan Mughal ka India.[15]

Vishwanath Shenoy, nang baisi banyak cabang usaha makanan biriyani di India, bapandapat bahwa sabuting cabang biriyani baasal matan Mughal, samantara nang lainnya dibawa padagang Arab ka Malabar di India Selatan.[16]

Rana Safvi, ahli sajarah nang tarkanal, mamadahakan bahwa inya cuma kawa mandapatakan risip biriyani matan jaman Mughal pahabisan, yaitu matan jaman Bahadur Shah II. Tagal, inya kada kawa mamastiakan bahwa kadada biriyani di jaman sabaluman ngitu, nang pasti inya kada kawa mandapatakan risipnya banar haja. Samantara, ahli sajarah lain nang sudah mancari wan manaliti babagai pangatahuan hiwal biriyani rata-rata wani manyataakan bahwa jujuhutan panambaian hiwal biriyani munculnya sakitar abad ka-18 haja.[17]

Bahan-bahan

[babak | babak asal-mulanya]
Bumbu-bumbu wan rarampahan gasan maulah Nasi Biriyani

Rampah-rampah nang dipakai gasan maharagu biriyani, yaitu minyak samin, kacang-kacangan, jintan, cangkih, kapulaga, kayu manis, daun salam koja, katumbar, daun mint, tipakan, bawang bombay, wan bawang putih. Nasi biriyani nang asli mamakai safron. Nasi biriyani nang "non-vegetarian" (kada gasan nang makan sayuran haja) mamakai daging sapi, daging ayam, daging kambing, daging domba, atawa undang. Makanan tambahannya bisa nang kaya "Chutney Dahi", korma, kari, tarung, atawa intalu bajarang.

  1. "Arti kata beriani - Kamus Besar Bahasa Indonesia (KBBI) Online". kbbi.web.id. Diakses tanggal 2026-03-29.
  2. Mohd, Ainon (2008). Kamus Simpulan Bahasa. PTS Professional. hlm. 222. ISBN 9-8333-7635-5.
  3. American Heritage Dictionary of the English Language, Oxford English Dictionary
  4. "History of Biryani". IndiaCurry.com. Diarsipkan dari versi asli tanggal 15 Februari 2012. Diakses tanggal 29 Maret 2026.
  5. "Chicken biryani recipe". Diakses tanggal 29 Maret 2026.
  6. Naqvī, Ṣādiq; Rao, V. Kishan; Satyanarayana, A. (2005). A thousand laurels—Dr. Sadiq Naqvi: studies on medieval India with special reference to Deccan. 1. Felicitation Committee, Dept. of History & Dept. of Ancient Indian History, Culture & Archaeology, Osmania University. hlm. 97.
  7. de Laet, Siegfried J. (1994). History of Humanity: From the seventh to the sixteenth century. UNESCO. hlm. 734. ISBN 978-9-23102-813-7.
  8. 1 2 Karan, Pratibha (2017). Biryani (dalam bahasa Inggris). Random House India. hlm. 1–12,45. ISBN 978-81-8400-254-6.
  9. "Biryani". Oxford Dictionary. Diarsipkan dari versi asli tanggal 2013-10-14. Diakses tanggal 29 Maret 2026.
  10. Cannon, Garland Hampton; Kaye, Alan S. (2001). The Persian Contributions to the English Language: An Historical Dictionary. Otto Harrassowitz Verlag. hlm. 71. ISBN 978-3-44704-503-2.
  11. Vishal, Anoothi (14 Mei 2011). "When rice met meat". Business Standard. Diakses tanggal 29 Maret 2026.
  12. Knipple, Paul; Knipple, Angela (2012). The World in a Skillet: A Food Lover's Tour of the New American South. hlm. 141. ISBN 9780807869963.
  13. Saxena, Sparshita (1 Desember 2021). "19 Best Biryani Recipes". NDTV Food. Diarsipkan dari versi asli tanggal 2016-06-30. Diakses tanggal 29 Maret 2026.
  14. Collingham, Lizzie (6 Februari 2006). Curry: A Tale of Cooks and Conquerors (dalam bahasa Inggris). Oxford University Press. hlm. 27. ISBN 978-0-19-988381-3.
  15. Dhillon, Kris (31 Januari 2013). "17". The New Curry Secret (dalam bahasa Inggris). Little, Brown Book Group. ISBN 978-0-7160-2352-4.
  16. Ganapati, Priya (9 April 2004). "Of biryani, history and entrepreneurship". Rediff. Diakses tanggal 29 Maret 2026.
  17. Sanghvi, Vir (25 Juli 2021). "Rude Food by Vir Sanghvi: The people's biryani". Hindustan Times (dalam bahasa Inggris). Diakses tanggal 29 Maret 2026.