Capil ka isi

Martabak (wadai)

Tumatan Wikipidia Banjar, kindai pangatahuan
Martabak

Wadai Martabak diranakakan matan Timur Tangah wan Hindia.[1] Martabak (basa Arab: مطبق, muttabaq) adalah semacam ruti atawa wadai lémpéng besanga nang dilipat-lipat wan nang kawa tahaga di Arab Saudi (tarutama di dairah Hijaz)[2], Hindia, Bangladisa, Yaman, Indunisia, Malaysia, Thailand Salatan, Singapura, wan Brunai. "Muttabaq" dalam basa Arab artinya "malipat".[3][4]

Martabak ngini panambaian dikanalakan ulih bubuhan padagang wan imigran Muslim matan Asia Tanggara, tamasuk Indunisia wan Malaysia.[1]

Di Hindia, martabak dikanal sawagai "paratha" atawa "murtabak", nang rancak barupa ruti pipih balapis lawan isian daging cincang wan rampah-rampah. Jaka di Yaman wan Timur Tangah, martabak baisi bantuk nang labih mirip lawan ruti nang diisi lawan barbagai bahan.[1]

Biasanya martabak diulah matan daging kambing cincang, bawang putih, bawang habang, hintalu, wan bahan-bahan lain. Kumpusisi martabak kada bavariasi tagantung lawan tampat wan ngarannya.[5]

Martabak mulanya ialah makanan matan adunan nang diisi lawan barbagai bahan, lalu dilipat wan disanga. Timur Tangah hudah lawas manganal varian martabak nang manis wan gurih, lawan isian daging, sayuran, wan rampah-rampah.[3]

Martabak sampai di Indunisia lewat parjalanan sajarah pardagangan wan patukaran budaya. Di dairah Indunisia, martabak mangalami panyasuaian lawan bahan-bahan wan salira lukal. Barbagai kamunitas itnis, kaya Tiunghua, Arab, wan Malayu, umpat mambarii pangaruh lawan transfurmasin martabak.[3]

Di Indunisia, ada dua macam martabak, yaitu martabak masin atawa hintalu nang taulah matan campuran hintalu, daging, wan daun bawang, wan martabak manis, nang rancak diisi cuklat, kiju, kacang, wan macam-macam tuping lain. Di babarapa dairah, martabak manis rancak disampat jua lawan tarang bulan atawa martabak Bangka.[6][7] Babida lawan martabak hintalu, martabak manis ialah sajanis wadai atawa ruti nang taulah matan galapung, susu sigar, gula, wan mantiga[8], jua nang diisi salai nang rancak dimakan pas santai, istirahat matan bagawi sawagai makanan hampul. Di Malaysia, martabak manis nang disambat ngaran sawagai Apam Balik rancak jadi hidangan sarapan lawan dikawani sagalas tih tarik. Martabak manis nang dikanal di Indunisia kada samacam martabak haja, tapi ngarannya diadupsi wan dipakai ulih masarakat Indunisia danul barat (matan Jawa Barat ka barat) karana rancak dijual padagang basamaan lawan martabak.

Martabak manis atawa disambat terang bulan

Martabak Manis

[babak | babak asal-mulanya]

Martabak manis atawa nang ngaran aslinya Hok Lo Pan[3] ialah makanan nang papulir di kuta Bandung nang mana dikanalakan panambaian pas 1950 ulih saurang parantauan nang bangaran Hioe Kui Sem matan dairah Jebus, Pulau Bangka Balitung, Sumatra Salatan. Hampir sabarataan urang di kuta-kuta ganal kaya di kuta Jakarta kanal martabak bangka, ngaran aslinya di Bangka Balitung ialah Hok Lo Pan.[4] Nang baarti sacara arfiah ialah wadai kabaruntungan atawa wadau huki. Bahubung Tuan Hioe Kui Sem bajualan di pasar malam Jalan Cikapundung Barat (Ciginduy) di muha Kantur PLN, parak alun-alun Bandung nang mana lapaknya bahigaan lawan lapak martabak hintalu nang hudah labih badahulu ada wan laris, maka gasan manyamanakan pamasarannya, kadua padagang ngitu basapakat mangaraninya martabak (varsi) masin wan lainnya martabak (varsi) manis.[2]

Martabak hintalu nang hudah disurung di atas mija makan

Martabak Hintalu

[babak | babak asal-mulanya]

Panambaian matan saurang lalakian anum Lebaksiu, Tegal, Jawa Tangah, nang bangaran Ahmad bin Abdul Karim balalah ka kuta ganal, yaitu Samarang gasan badagang pas 1930.[4] Lalu, inya batamuan lawan urang Hindia bangaran Abdullah bin Hasan Al-Malibary nang mahir bamamasak wan jadi sahabat inya.[3]

Pas wayahitu, Abdullah nang diranak matan Hindia ngini diajak ka disa Ahmad wan dikanalakan lawan ading bibinian Ahmad. Kanalan ngitu mahasilakan kawinan antara kaduanya. Abdullah ngini nang mahir maulah suatu masakan nang taulah matan galapung tarigu nang disambat martabak. Karana inya badiam di Indunisia, maka martabak ulahannya disasuaiakan gasan ilat urang Jawa nang katuju mamakan sayuran, yaitu martabak nang baisi sayuran nang dicampur lawan bahan lainnya.[2][6]

Ahmad wan bininya maajari karabat wan tatangga bubuhannya maulah martabak ngitu. Bubuhannaya jua manganalakan martabak di barbagai acara di luar kuta, kaya pasar malam, sakatinan di Yugyakarta, wan dugdiran di Samarang. Wayahini, martabak hintalu tasabar di barbagai dairah di Indunisia.[2][6]

Macam-Macam Martabak

[babak | babak asal-mulanya]

Martabak ngini sabujurnya bamacam-macam, tagantung nang maulah di dairahnya. Di antara nang kawa disambatakan ialah:[9][10]

  • Martabak manis;
  • Martabak hintalu;
  • Martabak mihun;
  • Martabak kiju;
  • Martabak tahu:
  • Martabak manis mini;
  • Martabak manis bangka;
  • Martabak manis tiplun;
  • Martabak manis pandan;
  • Martabak manis hapuk basarang;
  • Martabak mi;
  • Martabak Aceh.
  1. 1 2 3 "SEJARAH MARTABAK DI INDONESIA ASAL USUL HINGGA VARIASI | Pabrik Tepung, Tepung Terigu, Tepung Terigu Protein Sedang, Protein Tinggi, Protein Rendah, Tepung Dahlia, Tepung Kantil, Tepung Bakung, Tepung Melati, PT Manunggal Perkasa" (dalam bahasa Indonesia). Diakses tanggal 2026-02-27.
  2. 1 2 3 4 Afifah, Ayu Yuni (2022-09-25). "Sejarah Martabak, Dibawa dari India dan China Lalu Bersatu di Indonesia". id.theasianparent.com (dalam bahasa Indonesia). Diakses tanggal 2026-02-27.
  3. 1 2 3 4 5 Djafar, Yayan (2014-05-14). "Ternyata Begini Asal Usul Martabak". RRI. Diakses tanggal 2026-02-27.[permanent dead link]
  4. 1 2 3 "Kunci Kelezatan Martabak". Prambanan Kencana (dalam bahasa Inggris). Diakses tanggal 2026-02-27.
  5. "Resep Martabak Telur Ala Abang Kaki Lima". fimela.com (dalam bahasa Indonesia). 2023-07-25. Diakses tanggal 2026-02-27.
  6. 1 2 3 "Begini Asal Usul Martabak Asli Indonesia". Martabak Pizza Orins (dalam bahasa Inggris). 2019-03-28. Diakses tanggal 2026-02-27.
  7. "Martabak Manis | Resep dari Dapur KOBE". www.dapurkobe.co.id (dalam bahasa Indonesia). 2012-10-18. Diakses tanggal 2026-02-27.
  8. "What is Martabak? – Jakarta Walking Tour" (dalam bahasa Inggris). 2016-12-16. Diakses tanggal 2026-02-27.
  9. "Kalori dalam Martabak Telur dan Fakta Gizi". www.fatsecret.co.id. Diakses tanggal 2026-02-27.
  10. "6 Resep Martabak Manis yang Lembut, Empuk dan Bersarang". fimela.com (dalam bahasa Indonesia). 2021-04-23. Diakses tanggal 2026-02-27.