Capil ka isi

Mahanyari

Tumatan Wikipidia Banjar, kindai pangatahuan

Mahanyari marupakan aruh mangatam banih nang digawi urang Dayak Maratus.[1] Mahanyari marupakan bantuk ujaran rasa syukur lawan Tuhan atas barokah nang dibari. Mahanyari baasal matan kata hanyar nang baarti "hanyar". Sacara harpiah, mahanyari baarti mamulai banih pas tahun ngintu. Banih liwar dihargai kabaradaannya ulih Dayak Maratus, maraga ngini jua mananam wan mangatam digawi acara adat atawa ritual. Acara ngini kawa digawi bakalumpuk atawa saurangan. Mahanyari nang digawi bakalumpuk di Balai Adat dingarani Aruh.

Tihang Bakambang

[babak | babak asal-mulanya]

Mahanyari dimulaii lawan sasaji nang dibawa ka pahumaan di Tihang Bakambang. Tihang Bakambang tadiri matan tihang paring kuning, danul paatasnya malambangakan huruf atawa kapala manusia nang disambat songkol. Di bawah songkol ada daun nang kaya palem nang disambat daun risi wan ditambahi kambang habang. Danul tangah marupakan papan bulat gasan wadah manyimpan baragam sasaji nang disambat Dulang Campan nang malambangakan bumi.

Sasaji disimpan di atas Dulang nang tadiri matan darah ayam di tempurung nyiur, wajik, minyak nyiur, dodol lakatan, darah ayam, banyu janar nang diandak di Campan wan gulungan daun teureup (sukun hutan) nang di dalamnya tadapat daun mada, daun risi, buah habang/hiba-hibak, daun ribu-ribu, daun binturung, daun buluh, daun sirih banaik, daun singgae-singgae.

Tahapan Mahanyari

[babak | babak asal-mulanya]

Balian dimulaii lawan mambaca mantra nang pamulaan marupakan doa wan pamujaan lawan Tuhan atas barokah panen banih nang dibariakan. Ayam ditatak di bawah Dulang Campan gasan disajiakan lawan Tuhan. Darahnya dikucurakan di bawah Tihang Bakambang di tanah wan di tihang paring kuning. Ayam nangitu dibawa ka pondok gasan dimasak wan dimakan baimbaian. Aruh Mahanyari jua dipurnai sajian baragam makanan kaya lamang wan sajian lainnya khas adat Dayak Meratus.[2]

Tarian Batandik

[babak | babak asal-mulanya]

Mahanyari biasanya jua diimbai tarian batandik.[3]

Ada babarapa tangatan atawa pamali nang bakaitan lawan Mahanyari. Baisukan ari imbah baaruhan, bubuhannya kada bulih manggawi gawian di pahumaan, mambunuh hiwan, manabang puhun, wan bahubungan suami istri. Lamang nang dijulung haratan aruh jua kada bulih dimakan sabalum dibulihakan ulih Balian. Imbah aruh tuntung, bubuhan nang hadir dibari sakantung baras nang baasal matan hasil panen nang kada bulih dijual, gasan konsumsi saurangan haja.[4]

  1. Agency, ANTARA News. ""mahanyari" Pesta Panen Dayak". ANTARA News Kalimantan Selatan. Diakses tanggal 2025-08-24.
  2. "Berhasil Panen Padi, Warga Adat di Desa Pambakulan HST Gelar Aruh Mahanyari". Banjarmasinpost.co.id (dalam bahasa Indonesia). Diakses tanggal 2025-08-24.
  3. "Ucap Syukur, Masyarakat Adat Dayak Dusun Kedayang Loksado HSS kalsel Gelar Aruh Mahanyari". Banjarmasinpost.co.id (dalam bahasa Indonesia). Diakses tanggal 2025-08-24.
  4. ridzki.sigit (2017-06-23). "Aruh Mahanyari, Ritual Ucapan Syukur Hasil Panen Berlimpah Dayak Pitap". Mongabay.co.id (dalam bahasa Indonesia). Diakses tanggal 2025-08-24.