Latupan

Latupan, atawa nang dikanal lawan mircun marupakan laduman barupa bubuk nang dikamas dalam babarapa lapis kartas, rancak basumbu, wan dipakai gasan mamariahakan barbagai paristiwa, kaya parayaan Tahun Hanyar, kawinan, Ramadan, malam Hari Raya Pitrah wan Hari Raya Kurban. Banda ngini badaya ladum lamah, nang basa Inggrisnya low explosive, wan wayahini dilarang ulih pamarintah.[1] Bubuk nang dipakai sawagai isinya adalah bahan laduman matan kimia nang maulah kawa maladak pas waktu tartantu. Inya adalah salah sabuting hal nang kada tapi rancak ulih lalakian anum gasan maisi waktu kusung.[2]
Latupan ngini mula'i matan Tiungkuk. Sakitar abat ka-9, nang mana saurang juru masak kada sanghaja mancampur tiga bahan bubuk hirang (black powder), yaitu garam pitir atawa kalium nitrat, bilirang (sulfur), wan harang matan kayu (charcoal) nang barasal matan dapurnya.[3] Sakalinya campuran katiga bahan ngitu nyaman tabakar.[4][5]
Jaka katiga bahan ngitu dimasukakan ka dalam saputung paring nang ada sumbunya lalau dicucul, paring ngitu akan malatup wan mangaluarakan suara laduman karas nang diparcaya kawa mausir ruh jahat. Dalam parkambangannya, latupan ngini diparcaya kawa diapakai jua dalam parayaan kawinan, kamanangan midan parang, paristiwa garaha bulan, wan upacara-upacara kaagamaan.[4][5]
Pas jaman Dinasti Song, sabuting pabrik latupan dibangunakan. Lalu, jadi dasar matan paulahan kambang api karana labih lawan warna-warni wan babantuk pijar-pijar api di angkasa sampai imbahnya dibidakan. Tradisi latupan ngini manyabar sampai tapalusuk dunia.[5]
Di Indunisia, tradisi ngini dibawa saurang ulih urang-urang Tiungkuk. Saurang pangamat sajarah Batawi, Alwi Shahab mayakini, tradisi kawinan urang Batawi nang maulah latupan gasan mamariahakan suasana lawan maumpati budaya urang Tiunghua nang bagana di sakitar bubuhannya.[5]
Bahan Laduman Kimia
[babak | babak asal-mulanya]Bahan laduman matan kimia ngini rakitan nang diisi lawan bahan-bahan babantuk padat atawa cair atawa campuran kaduanya nang jaka takana aksi (cuntuhnya tagatuk, panas, wan tagisik) kawa maakibatakan riaksi bakacapatan tinggi lawan tabantuk gas-gas wan manimbulakan ipik panas, jua takanan nang tinggi banar.[6][7] Bahan laduman ngini dibidakan jadi dua macam, yaitu low explosive (daya laduman lamah) wan high explosive (daya laduman tinggi).[8]
Bahan laduman low explosive adalah bahan laduman badaya lamah nang baisi kacapatan ditunasi (velocity of detonation) antara 400 wna 800 mitir per detik. Salain ngitu, bahan laduman high explosive baisi kacapatan ditunasi antara 1.000 wan 8.500 mitir per detik.[9] Bahan laduman low explosive ngini rancak disambat prupilan (panunjul) nang dipakai banyak gasan paluru wan rukit.[10]
Di antara bahan laduman low explosive nang dikanal adalah misiu (black powder atawa gun powder)[11] wan smokeless powder.[12] Gasan sapalih masarakat Indunisia, misiu ngini dipakai banyak gasan maulah latupan, tamasuk latupan banting wan bum iwak. Bubuk misiu adalah bahan laduman paling tuha nang ditamui ulih bangsa Cina pas abat ka-9. Salain sawagai bahan paulah latupan wan kambang api, misiu wayahini dipakai banyak sawagai prupilan paluru wan rukit, rukit sinyal, latupan, sumbu laduman, wna sumbu laduman tunggu.[10]
Kumpusisi paulahan black powder ngini nang dikanal ada babarapa, antaranya:[13]
- campuran antara potasium nitrat (KNO3), bilirang, wan sarbuk aliminium lawan parbandingan KNO3:AI:S = 5:2:3;
- campuran antara sodium nitrat (NaNO3), charcoal, wan bilirang;
- campuran antara potasium nitrat wan charcoal (tanpa bilirang); wan
- pyrodek, nang marupakan campuran antara potasium nitrat, potasium perklorat (KCIO4), charcoal, belerang, cyanoguanidin, sodium benzoat, wan dekstrin.
Latupan di Indunisia
[babak | babak asal-mulanya]Di Indunisia, latupan hudah jadi salah sabuting hal nang rancak ditamui, napalagi pas wayah Imlik, Ramadan, Hari Raya Pitrah, wan Tahun Hanyar.[5]
Salain dipakai pas hari raya, latupan jua dipakai sawagai alat sanjata di "parang latupan", yaitu kunflik nang tipikal tawuran, malibatakan pamakaian latupan, sapalihnya latupan mircun Roman Candle. Biar dianggap kabiasaan, tapi parang latupan baisi dampak kada baik, sampai kawa maakibatakan luka atawa kamatian jua.[14]
Latupan wan sabangsanya rancak dianggap "barang kadap", nang baarti banda larangan atawa iligal. Pas jaman Walanda hudah ada aturannya dalam Lambaga Nagara (LN) tahun 1940 Numur 41 tarait Palaksanaan Undang-Undang Kambang Api 1939, nang mana di antaranya ada ancaman pidana kurungan tiga bulan wan danda Rp. 7.500 jaka malanggar katantuan "maulah, manjual, manyimpan, maangkut kambang api wan latupan nang kada sasuai satandar paulahan".[15][16]
Karana paraturan ngitu dianggap hudah kuno wan "antik" banar, maka pamarintah hudah mangaluarakan barbagai macam paraturan, di antaranya UU Darurat 1951[17] nang ancamannya kawa sampai 18 tahun panjara.[16] Lalu diubah lagi jadi UU Numur 12/DRT/1951 nang maatur tarait ancaman pidana lawan latupan nang ancamannya kawa sampai 20 tahun atawa jua hukuman mati.[1]
Jujuhutan
[babak | babak asal-mulanya]- 1 2 Sushmita, Chelin Indra (2023-04-10). "Alasan Kenapa Petasan Dilarang tapi Kembang Api Boleh". espos style. Diakses tanggal 2026-02-21.
- ↑ "A Guide To Collecting Chinese Firecrackers". www.crackerpacks.com. Diakses tanggal 2026-02-21.
- ↑ Mediatama, Grahanusa (2023-12-30). "Sejarah Petasan Kembang Api: Muncul Sejak 200 SM hingga Perkembangan Saat Ini". PT. Kontan Grahanusa Mediatama (dalam bahasa Indonesia). Diakses tanggal 2026-02-21.
- 1 2 "Petasan Tahun Baru: Dari Asal Usul Sejarah hingga Aturan Hukum di Era Modern". KPU Kab-Yahukimo. 2025-12-19. Diakses tanggal 2026-02-21.
- 1 2 3 4 5 Sinurat, Boyke (2026-02-17). "Makna Petasan di Tahun Baru Imlek". RRI. Diakses tanggal 2026-02-21.
- ↑ "Inspektur ID - b. Pengertian". www.inspektur.id (dalam bahasa Melayu). Diakses tanggal 2026-02-21.
- ↑ "Bahan Kimia Peledakan Terbaik untuk Industri Pertambangan - PT Adimitra Prima Lestari" (dalam bahasa Inggris). 2024-11-29. Diakses tanggal 2026-02-21.
- ↑ Manik (2008-09-21). "Petasan itu Tradisi?". Wayback Machine. Diarsipkan dari versi asli tanggal 2012-04-15. Diakses tanggal 2026-02-21.
- ↑ "Perbedaan Bahan Peledak: High Explosives dan Low Explosives". Bima Shabartum Group (dalam bahasa Inggris). 2024-08-06. Diakses tanggal 2026-02-21.
- 1 2 "Sejarah Petasan Atau Kembang Api" (dalam bahasa Indonesia). 2012-07-02. Diakses tanggal 2026-02-21.
- ↑ Purnomo, Adang. "Bahan Peledak dan Bahayanya - Erapos". Bahan Peledak dan Bahayanya - Erapos (dalam bahasa Indonesia). Diakses tanggal 2026-02-21.
- ↑ "Mengenal Bahan Peledak Lemah (Low Explosives): Penggunaan dan Karakteristiknya". Bima Shabartum Group (dalam bahasa Inggris). 2024-01-13. Diakses tanggal 2026-02-21.
- ↑ Selvakumar, N.; Azhagurajan, A.; Sheikmohamed, P.; Suresh, A. (2013-11-01). "Ballistic behaviour of gun powder and flash powder for firework chemicals as a function of particle sizes". Measurement. 46 (9): 3202–3210. doi:10.1016/j.measurement.2013.06.006. ISSN 0263-2241.
- ↑ "Dentuman Petasan di Antara Nisan". Dentuman Petasan di Antara Nisan (dalam bahasa Indonesia). Diakses tanggal 2026-02-21.
- ↑ Agustin, Devi (2019-06-14). "Analisis Hukum Positif dan Hukum Islam Tentang Jual Beli Petasan yang Mengandung Bahan Peledak" (PDF). Raden Intan Repository. Diakses tanggal 2026-02-21.
- 1 2 "Ramadhan Bakar Petasan, Adakah Syariatnya?". www.rumahfiqih.com. Diakses tanggal 2026-02-21.
- ↑ "UNDANG-UNDANG DARURATREPUBLIK INDONESIA NOMOR12 TAHUN 195" (PDF). BPK RI. 1951-09-01. Diakses tanggal 2026-02-21. line feed character di
|title=pada posisi 40 (bantuan)