Capil ka isi

Kurma (buah)

Tumatan Wikipidia Banjar, kindai pangatahuan
Buah kurma nang masih anum

Kurma (buah) matan (basa Arab: نخل, Nakhla; basa Latin: Phoenix dactylifera) marupakan tanaman nang baasal matan tanah Irak, jua banyak ditaman dan tumbuh di Timur Tangah wan tatangganya, kaya Aprika Utara. Kurma ngini tanaman palma (Arecaceae) dalam genus Phoenix, buahnya kawa dimakan. Tampat asal ngini kada dikatahui banar karana lawas hudah dibudidayakan.[1]

Rapun kurma baukuran sadang lawan tinggi sakitar 15-25m, tumbuh sacara tunggal atawa mambantuk rumpun lawan sajumlah batang matan sistim akar tunggal. Daunnya baisi panjang 3-5m, lawan duri di tangkai daun, manyirip wan baisi sakitar 150 pucuk daun anum. Daun anumnya baukuran panjang 30cm wan libar 2cm. Rantangan mahkutanya hibak sakitar 6-10cm. Inya kabanyakan tumbuh di kuta-kuta Arab, kaya Madinah nang parak lawan gunung marapi, sampai tanahnya subur banar. Buahnya bawarna habang kadap hampai kecoklatan, rasanya manis wan basah.[2]

Kurma baisi ngaran spasias dactylifera "date-bearing" nang baasal matan Yunani lawas, dáktulos, "kurma" ("jari" jua) wan batang matan kuya karja Latin, ferō, "Ulun mambarii".[3][4] Salain ngitu, ngaran ilmiahnya (Phoenix dactylifera) baasal matan basa Yunani "Phoenix daktulos" yang berarti "jari (daktulos) nang bawarna habang-kaunguan (phoenix)".

Kurma hudah jadi makanan tatambaian di Timur Tangah salawas ribuan tahun. Rapun kurma diyakini baasal matan sakitar Taluk Parsia[5][6] wan hudah dibudidayakan pas jaman bahari matan Misuputamia ka prasajarah Mesir, kayanya pas awal 4000 SM. Urang Mesir bahari mamakai buahnya gasan diulah jadi anggur kurma wan mamakaninya pas wayah panin. Buktinya ada arkiulugi budidaya kurma di danul Arab Timur pas 6000 SM (Alvariz-Mon 2006).

Pas jaman imbahnya, urang Arab manyabarluaskan kurma di sakitar Salatan wan Barat Daya Asia, danul utara Aprika, Spanyol, wan Itali. Kurma dikanalakan di Meksiko wan California, di sakitar Mission San Ignacio ulih urang Spanyol pas 1765.

Buah nang dihasilakan ulih rupun ngini dikanal sawagai buah kurma.[7] Bantuk buahnya lunjung-silindir lawan panjang 3-7cm, badiamitir 2-3cm wan pas masih anum warnya habang carah ka kuning tarang, tagantung matan macamnya. Kurma baisi biji tunggal nang baukuran panjang sakitar 2-2,5cm wan tabalnya 6-8mm. Buah ngini dikalumpukakan jadi tiga gulungan tatambaian, yaitu: lunak atawa basah (cuntuhnya Barhee, Halaw, Khadrawy, Medjool), satangah karing (cuntuhnya Dayri, Deglet Noor, Zahidi), wan karing (cuntuhnya Thoory). Macam buah ngini tagantung lawan kandungan glukusa, fruktusa, wan sukrusa.[2]

Rupun kurma marupakan tanaman macam dioecious, yaitu nang baisi tanaman laki wan bini nang hidup sacara tapisah. Bubuhannya kawa tumbuh nyaman matan bakal biji, tapi 50% tanaman bini haja nang ditaman sacara pambibitan akan babuah, wan mahasilakan buah nang halus, jua bakualitas randah. Sapalihnya parkabunan mamakai parkambangbiakan anakannya lawan tanaman, napalagi lawna kultivar "Medjool" karana kawa mahasilakan panin nang banyak jua buah nang manis wan ganal. Tanaman nang tumbuh matan cara anakannya akan babuah 2-3 tahun labih awal matan tanaman nang mamakai bibit haja.

Pambuahan lawan sarbuk sari matan rupun kurma digawi sacara alami ulih angin, tapi parkabunan uasis tradisiunal wan parkabunan mudirin, panyarbukan digawi sacara manual. Panyarbukan alami lawan tanaman laki wan bini, kawa tajadi lawan jumlah nang sama antara kadua tanaman. Tagal, jaka digawi lawan bantuan, sabuting tanaman laki kawa manyarbuki sampai 100 tanaman bini. Tanaman laki nang marupakan sagawai panyarbuk, kayanya bubuhan patani mamakai sumbar daya bubuhannya gasan mampruduksi labih banyak lawan tanaman bini.

Babarapa patani kada mamalihara tanaman laki jua, nang mana sawagai kambang laki, gasan manyadiaakannya di pasar lukal pas wayah waktu panyarbukan. Panyarbukan manual digawi ulih urang bagawi mahir lawan mamakai bantuan tangga gasan naik ka atas rupun. Di babarapa dairah, kaya Irak, bubuhan urang bagawi mamanjat puhun lawan mamakai alat pamanjat husus, nang mana alat ngitu mangalilingi batang puhun wan bubuhan mandaki maulahnya tatap rakat lawan bagasi wayah mandaki. Jarang sarbuk sari kawa ditarbangakan ka kambang bini lawan angin. Kurma masak dibagi jadi ampat gulungan, nang mana dikanal di sabarataan dunia lawan mamakai ngaran Arab, yaitu kimri (anum), khalal (baukuran hibak), rutab (masak, lambut), tamr (masak, dikaringakan lawan bantuan matahari).

Saban 100gram kurma sigar kawa mangandung sumbar vitamin C[8] wan inirgi saganal 230kcal (960kJ). Banyu nang takandung dalam kurma rilatif sadikit wan hal ngini kada jadi jauh labih pakat pas wayah prusis pangaringan balangsung, biar vitamin C-nya akan hilang.

Kurma marupakan tanaman tradisiunal nang panting di Turkiye, Irak, Arab, Aprika Utara sampai ka Maroko. Di nagara-nagara Islam, kurma wan yugurt ataw susu adalah makanan tradisiunal nang panambaian gasan babuka puasa pas bulan Ramadan. Kurma (napalagi Medjool wan Deglet Noor) jua dibudidayakan di Amirika Sarikat di danul salatan California, Arizona, wan danul salatan Florida.

Rupun kurma kawa babuah imbah ditaman salawas 4 sampai 7 tahun wan kawa dipanin pas hudah baumur 7 sampai 10 tahun. Rapun kurma nang hudah tuha kawa mahasilakan 80-120kg (176-264Ib) buah kurma pas saban musim paninnya. Supaya mandapatakan buah nang bakualitas gasan kawa dipasarakan, tandun kurma harus ditipisakan wan dibungkus atawa ditutup sabalum masak supaya buahnya kawa tumbuh jadi labih ganal wan talindungi matan cuaca wan hama, kaya burung.

Macam-macam kurma nang rancak ditamui di sakitar antara lain:[9]

Kurma mengandung asam salisilat, gula, kalium, sarat, kalsium, fusfur, magnisium, zat wasi,  vitamin C, asam fulat, niasin, ribuflavin, thiamin, vitamin A, pulifenul.[2][10][11]

Kagunaan Kurma

[babak | babak asal-mulanya]

Kagunaan nang bagus gasan manusia ngini banyak banar, ialah sawagai sumbar inirgi imbah bapuasaan atawa baaktipitas barat, mancagah animia, maatasi masalah bahiraan, anti pambakuan darah, anti inflamasi, maatur takanan darah, mancagah panyakit struk, mahilangakan rasa sakit, malancarakan bahiraan, manjaga kasihatan usus, manjaga kasihatan jantung, mambantui partumbuhan tulang wan kasihatan tulang jua gigi, mambantui prusis mitabulisme dalam sil manusia, sawagai antiuksidan, jua maningkatakan fungsi utak, manjaga kasihatan urang hamil, mandukung parkambangan janin, manjaga kasihatan mata, mandukung kasihatan kulit, malindungi kasihatan hati, mandukung sistim saraf.[2][12][13][11][14]

  1. "Date". hort.purdue.edu. Diakses tanggal 2026-03-01.
  2. 1 2 3 4 "KURMA – HIMAGI UNIMUS" (dalam bahasa Indonesia). Diakses tanggal 2026-03-01.
  3. "Charlton T. Lewis, Charles Short, A Latin Dictionary, fĕro". www.perseus.tufts.edu. Diakses tanggal 2026-03-01.
  4. "A Latin Dictionary", Wikipedia (dalam bahasa Inggris), 2026-02-09, diakses tanggal 2026-03-01
  5. "DATE PALM". Encyclopaedia Iranica (dalam bahasa Inggris). Diakses tanggal 2026-03-01.
  6. "Welcome to Encyclopaedia Iranica" (dalam bahasa Inggris). Diakses tanggal 2026-03-01.
  7. "Date Palm." 15 October 2008. HowStuffWorks.com
  8. Al-Farsi*, Mohamed Ali; Lee, Chang Yong (2008-10-21). "Nutritional and Functional Properties of Dates: A Review". Critical Reviews in Food Science and Nutrition (dalam bahasa Inggris). 48 (10): 877–887. doi:10.1080/10408390701724264. ISSN 1040-8398.
  9. Maharani, Nirwana Pradana (2020-12-02). "31 Jenis Kurma Terbaik, Bagus & Paling Enak beserta Harganya". Selasar (dalam bahasa Indonesia). Diakses tanggal 2024-09-29.[permanent dead link]
  10. "Manfaat Makan 3 Biji Kurma Tiap Hari: Sehat Maksimal". halodoc (dalam bahasa Indonesia). Diakses tanggal 2026-03-01.
  11. 1 2 "Direktorat Jenderal Kesehatan Lanjutan". keslan.kemkes.go.id. Diakses tanggal 2026-03-01.
  12. "Kurma Paling Enak: Sukari, Ajwa, Medjool & Lainnya!". halodoc (dalam bahasa Indonesia). Diakses tanggal 2026-03-01.
  13. "10 Manfaat Buah Kurma untuk Kesehatan". Alodokter. 2018-08-14. Diakses tanggal 2026-03-01.
  14. "Inilah 20 Manfaat Makan 7 Kurma Setiap Hari, Energi Optimal! - Repository" (dalam bahasa Indonesia). 2026-02-28. Diakses tanggal 2026-03-01.