Capil ka isi

Kabupatin Katingan

Tumatan Wikipidia Banjar, kindai pangatahuan

Kabupatin Katingan iyalah wilayah kabupatin nang baandak di Prupinsi Kalimantan Tangah, Indunisia. Indunng banuanya iyalah Kasongan. Kabupatin ngini baisi luas wilayah 20.382,26 km2. Semboyan kabupatin ngini iyalah "Pennang Hinje Simpei" (basa Ngaju) nang artinya Hidup damai gasan Kamajuan Barsama. Kabupatin ngini tardiri matan 13 kacamatan, 154 kampung wan 7 kalurahan.[1] Wayah semester kasatu 2025, jumlah panduduk Katingan iyalah 183.552 ikung nusia.[2] 

Wayah abad ka-14 wilayah Katingan marupakan wilayah jajahan Majapahit nang dicatat dalam Kakawin Nagarakretagama nang ditulis tahun 1365. Ngaran sungai Katingan diambil matan ngaran dairah nang ada di udik sungai nitu, iyalah dairah Katingan (Kasongan). Salain nitu muncul dairah hanyar di bawahnya, yaitu Mendawai.

Manurut Hikayat Banjar, wilayah Kabupatin Katingan sudah tamasuk dalam wilayah kakuasaan karajaan Banjar-Hindu (Negara Dipa) wayah kakuasaan Lambung Mangkurat lawan wilayah kakuasaan pahalatan paling baratnya ada di Tanjung Puting. Wilayah ngini wayah itu tadiri matan dua sakai (dairah), yaitu Mendawai wan Katingan nang masing-masing baisi katua dairah saurang nang disambat Menteri Sakai. Wayah abad ka-17 rahatan kakuasaan Sultan Banjar IV, Marhum Panembahan (Raja Maruhum), wilayah Mendawai-Katingan marupakan dairah nang dibariakan ka anak lakiannya Pangeran Dipati Anta-Kasuma nang imbahtu jadi adipati/raja Kotawaringin manggantii mintuhanya Dipati Ngganding nang wilayah kakuasaannya sampai bagian barat Kalimantan Tangah pahinian. Manurut Hikayat Banjar, wayah nitu Palabuhan Mendawai iyalah wadah transit bubuhan panjaja matan Banjarmasin amun handak bajalan balayar ka nagara Kesultanan Mataram di pulau Jawa.

Manurut lapuran Radermacher, kapala dairah Mendawai/Katingan pada tahun 1780 iyalah Kyai Ingabei Suradi Raja.[3] Kiai Ingabehi Suradiraja iyalah gelar nang diberikan ka saurang nang sudah berhasil mambunuah dua pengikut Gusti Kasim matan dairah nagara tahun 1780, pas sidin dilantik sabagai pembantu utama syahbandar di palabuhan Tatas (Banjarmasin).[4] Pado tanggal 13 Agustus 1787, wilayah Kabupatin Katingan alah diserahkan kapado Sultan Tahmidullah II ka VOC Walanda, kudian dairah iko manambang manjadi sabuah Distrik.

Wayah 2 Mei 1826, Sultan Adam matan Banjarmasin manyarahkan landschap Mendawai (Katingan) lawan Hindia Walanda.[5] Panguasa Mendawai wan Katingan satarusnya iyalah Djoeragan Kassim (1846), Abdolgani (1848), Djoergan Djenoe (1850), Jaksa kiai Pangoeloe Sitia Maharaja (1851), Kiai Toeainkoe Gembok (1859). Salain nitu Demang Anoem Tjakra Dalam atawa dipinandui sawagai Demang Anggen, dilantik ulih Gubernur Hindia Belanda wayah 10 Januari 1895 wan mamimpin wilayah Mandawai (Districtshoofd van Mandawai, afdeeling Sampit, residentje Zuider en Oosterafdeeling van Borneo). Manurut Staatsblad van Nederlandisch Indië tahun 1849, wilayah ngini tamasuk dalam zuid-ooster-afdeeling bardasarkan Bêsluit van den Minister van Staat, Gouverneur-Generaal van Nederlandsch-Indie, pada 27 Agustus 1849, No. 8.[6]

Andakan astrunumi

[babak | babak asal-mulanya]

Sacara astronomi, andakan Kabupatin Katingan iyalah antara 1°14'4,9" LU - 3°11'14,72" LS wan 112°39'59" BT - 112°41'47" BT.

Kabupatin Katingan iya Kabupatin di Kalimantan Tangah nang diulah marga hasil parkambangan matan sapalih wilayah Kabupatin Kotawaringin Timur.[7] Luas wilayah Kabupatin Katingan iyalah 17.500 km2.[8] Wilayah Kabupatin Katingan tabagi jadi 13 kacamatan nang Indung banuanya di Kasongan. Adapun pahalatan wilayahnya iyalah kaya ngini:

UtaraKabupatin Sintang wan Kabupatin Melawi, Kalimantan Barat
SelatanLaut Jawa
BaratKabupatin Kotawaringin Timur wan Kabupatin Seruyan
TimurKabupatin Gunung Mas, Kabupatin Pulang Pisau, wan Kuta Palangka Raya

Tata Guna Lahan

[babak | babak asal-mulanya]

Sampai tahun 2003, pamakaian lahan utama di Kabupatin Katingan tardiri matan kampung, industri, ladang, tanah karing, kabun bacampuran, parkabunan, hutan, hutan awang wan kada taulai, usaha paiwakan wan lain-lain. Kikira ada 60% wilayah Kabupatin Katingan masih padang tagah wan rimba tagasnya.

Karakteristik dairah di Pulau Kalimantan umumnya iyalah adanya sungai wan hutan nang banyak tahaga wilayah ngitu. Nang kaya itu juwa ditiring di Kabupatin Katingan, nang wayah tahun 2002 masih jadi bagian matan Kabupatin Kotawaringin Timur. Tagal nang kalihatan banar matan wilayah nang dilalui Sungai Katingan iya hutan nang banyak baisi paikat. Katingan marupakan dairah panghasil paikat pangganalnya di Indunisia.[9]

Secara topografi, Kabupatin Katingan dibagi jadi talu bagian sabagai barikut:

  • Bagian Utara: Dataran tinggi wan pagunungan lawan tinggi 200-2.278 mdpl.
  • Bagian Tangah: Dataran randah lawan tinggi 50-200 mdpl.
  • Bagian salatan: dairah pantai wan baruh nang tapangaruh duwa pasang surut, lawan tinggi 0-50 mdpl.

Kahiringan di Kabupatin Katingan umumnya bamacam-macam antara datar, landai, pina curam, wan curam. Topografi di bagian salatan taluas pada di bagian utara. Salain pahalatan prupinsi Kalimantan Barat wan Kalimantan Tangah umumnya baisi topografi dangkal (>40%).[10]

Kabanyakan wilayah Kabupatin Katingan marupakan dataran randah nang ada pada tinggi antara 10-50 m di atas parmukaan banyu laut (mdpl). Wilayah Kabupatin Katingan baandakan handak 1.080 km di sapanjangan Sungai Katingan. Tingkat wilayah nang paningginya bardasarkan kacamatan nang ada di Kabupatin Katingan iya di Kacamatan Bukit Raya lawan tinggi 2.278 mdpl nang ada di puncak Gunung Bukit Raya, Pagunungan Schwaner wan Pagunungan Muller. Dimana wilayah parandahnya ada di kacamatan Katingan Kuala nang ada di dataran randah, yaitu 0-13 mdpl.[11] 

Kabupatin Katingan dilalui lawan Sungai Katingan nang panjangnya 650 Km. Sungai nang bamuhara ka Laut Jawa ini malalui hampir sabarataan kacamatan di Kabupatin Katingan nangkaya Kacamatan Bukit Raya, Katingan Hulu, Marikit, Petak Malai, Katingan Tangah, Pulau Malan, Tewang Sangalang Gering, Katingan Hilir, Tasik Payawan, Kamipang, Mendawai wan Katingan Kuala.

Salain sungai ganal ngitu, Kabupatin Katingan dilalui jua lawan puluhan sungai wan danau. Sungai wan danau ngitu rajin jadi jalur pahubung antara satu kampung/padukuhan lawan nang lainnya. Sungai-sungai nitu iya Sungai Kalanaman, Sungai Samba, Sungai Hiran, Sungai Mahop, Sungai Bemban lawan Sungai Sanamang.[12]

Klimatologi

[babak | babak asal-mulanya]

Rata-rata suhu parandahnya di Kabupatin Katingan wayah tahun 2020 tacatat 28,52 oC, tagal suhu paningginya tacatat 30,42 oC.

Nangkaya wilayah lain di Kalimantan, Kabupatin Katingan diklimatakan hutan hujan tropis (Af) lawan hujan nang bahanu bisa tinggi hampir sapanjang tahun. Hujan tinggi ngitu diumpati lawan tingkat kalambaban nisbi nang bahanu bisa tinggi antara 70%-80%. Suhu udara di wilayah ngini bahanu stabil haja antara 23°-34°C. 

Pamarintahan

[babak | babak asal-mulanya]

Kapala dairah

[babak | babak asal-mulanya]

Rahatan Pamilu umum Bupati Katingan 2024, pasangan calun bupati Saiful wan Firdaus bahasil mandapatakan suara pambanyaknya wan jadi bupati tarpilih. Kaduanya dilantik wayah 20 Pibuari 2025 lawan Prabowo Subianto di Istana Mardika lawan 961 kapala dairah lainnya.[13]

No. Bupati Mulai jabatan Akhir jabatan Wakil Bupati
4 Saiful 20 Februari 2025 Petahana Firdaus
  1. "Kabupaten Katingan Dalam Angka 2023" (pdf). www.katingankab.bps.go.id. hlm. 9, 49, 147–148. Diakses tanggal 25 Juli 2023.
  2. "Visualisasi Data Kependudukan - Kementerian Dalam Negeri 2024". www.dukcapil.kemendagri.go.id. Diakses tanggal 12 Oktober 2025.
  3. "(Bahasa Inggris) The New American Encyclopaedia: a popular dictionary of general knowledge, Volume 2, D. Appleton, 1865". Diarsipkan dari versi asli tanggal 2023-02-08. Diakses tanggal 2010-08-16.
  4. "Salinan arsip" (PDF). Diarsipkan dari versi asli (PDF) tanggal 2012-01-18. Diakses tanggal 2011-07-21.
  5. (Belanda) Veth, Pieter Johannes (1869). Aardrijkskundig en statistisch woordenboek van Nederlandsch Indie: bewerkt naar de jongste en beste berigten, Volume 3. P. N. van Kampen. Hapus pranala luar di parameter |title= (bantuan)
  6. "(Bahasa Inggris) The New American Encyclopaedia: a popular dictionary of general knowledge, Volume 2, D. Appleton, 1865". Diarsipkan dari versi asli tanggal 2023-02-08. Diakses tanggal 2010-08-16.
  7. "(Bahasa Inggris) The New American Encyclopaedia: a popular dictionary of general knowledge, Volume 2, D. Appleton, 1865". Diarsipkan dari versi asli tanggal 2023-02-08. Diakses tanggal 2010-08-16.
  8. "Salinan arsip" (PDF). Diarsipkan dari versi asli (PDF) tanggal 2012-01-18. Diakses tanggal 2011-07-21.
  9. "KUNJUNGAN MEDIA KE JANTUNG SENTRA ROTAN KATINGAN | Global Environmental Conservation Organization - WWF Indonesia". www.wwf.id. Diakses tanggal 2026-01-09.
  10. "(Bahasa Inggris) The New American Encyclopaedia: a popular dictionary of general knowledge, Volume 2, D. Appleton, 1865". Diarsipkan dari versi asli tanggal 2023-02-08. Diakses tanggal 2010-08-16.
  11. "Profil Kabupaten Katingan". PORTAL KATINGAN. Diakses tanggal 2024-03-15.
  12. "Profil Kabupaten Katingan". PORTAL KATINGAN. Diakses tanggal 2024-03-15.
  13. DENNYPIDJATH PKP (20 Februari 2025). "Safir Resmi Dilantik Presiden Prabowo Subianto di Istana Kepresidenan". katingankab.go.id. Pemerintah Kabupaten Katingan. Diakses tanggal 26 April 2025.
  14. "(Bahasa Inggris) The New American Encyclopaedia: a popular dictionary of general knowledge, Volume 2, D. Appleton, 1865". Diarsipkan dari versi asli tanggal 2023-02-08. Diakses tanggal 2010-08-16.
  15. "Salinan arsip" (PDF). Diarsipkan dari versi asli (PDF) tanggal 2012-01-18. Diakses tanggal 2011-07-21.
  16. "Kebun Raya Katingan, Satu-satunya yang Miliki Tema Koleksi Tumbuhan Buah Tropis di Indonesia".