Capil ka isi

Gunung Kinabalu

Tumatan Wikipidia Banjar, kindai pangatahuan
Pamandangan matahari handak pajah di Gunung Kinabalu

Gunung Kinabalu ialah gunung nang andakannya di Sabah, Malaysia, nang tingginya 4.095 mdpl. Gunung ngini jadi gunung paningginya di Pulau Kalimantan, paningginya di Malaysia, lawan juwa tingginya ka 20 di Asia Tanggara.

Gunung Kinabalu tardiri matan 4 padang yaitu hutan Dipterokarp Bukit, hutan Dipterokarp Atas, hutan Montane duwa Hutan Ericaceous atawa hutan gunung.

Gunung Kinabalu iya juwa dijadiakan lambang gasan urang nang bagana di Sabah. Urang Sabah maanggap Gunung Kinabalu kawa mambarii sumangat bajuang duwa asa parsatuan buhannya. Gunung Kinabalu banyak manyimpan kisah-kisah misteri. Ujar kaparcayaan urang Dayak Kadazan Sabah, Gunung Kinabalu ialah wadah andakan jiwa urang nang hudah habis umur.

Tarjadinya gunung

[babak | babak asal-mulanya]

Gunung Kinabalu taulah tumatan litosfera Laut Cina Salatan lawan litosfera nang maulah pulau kalimantan. Litosfera ialah hagian paatasan parmukaan kerak bumi. Dalam tumbukan nitu, litosfera Laut Tiongkok Selatan magin tinggalam ka bawah parmukaan bumi lawan mambari tikinan lawan litosfera nang maulah kalimantan.

Tikinan nitu manunjul bongkahan Gunung Kinabalu nang baandakan di bawah parmukaan bumi naik ka atas. Cungulan nitu nang maulah Gunung Kinabalu batambah tingginya 5 mm saban tahun tagal hal ngini kada kawa ditiring duwa mata nusia.[1]

Tinggi Gunung Kinabalu dahulu ditangguhi tatinggi pada tinggi nang wayahini yaitu antara lima sampai walu km. Tagal kikisan nang tarjadi sawalas jutaan tahun, maulah tinggi Gunung Kinabalu wastu tinggal 4,094 m haja.

Gunung Kinabalu ditiring tumatan higa mungkur.

Parmukaan asal Gunung Kinabalu tardiri tumatan batuan sedimen nang tarakai marga kikisan salawas 8 hingga 12 juta tahun. Kikisan nang terus menerus itu akhirnya mennyebabkan batuan beku menjadi lebih kuat.

Samunyaan puncak tinggi di dunia tatutupi duwa es kandal wayah waktu kuartenar atawa jaman air batu nang tarjadi kurang labih satu juta tahun nang halam, tamasuk juwa Gunung Kinabalu nang wayah nitu sama tingginya lawan gunung-gunung di Pagunungan Himalaya. Rahatan waktu nitu, puncak Kinabalu takulumbun duwa es lawan tarjadi baliliran glasier. Bakas liliran glasier ngini kawa ditiring di kawasan Pinusok Gravel, yaitu sabuting wadah nang andakannya di antara Kundasang lawan Ranau.

Suhu Gunung Kinabalu rajin tumatan -4 °C sampai 8 °C wayah bulan Disimbir hingga Januari, lawan 3 °C hingga 12 °C wayah bulan Juni hingga Siptimbir. Marga dinginnya gunung di bulan Disimbir hingga Januari, bahanu ada salju lawan es cungul di puncak Gunung Kinabalu.[2][3] Tagal, kajadian salju gugur hudah tacatat sakali wayah ujung abad ka-20.[4]

Pamandangan Kinabalu matan pucuknya.
  1. "Geology of Kinabalu". Diarsipkan dari versi asli tanggal 2007-11-20. Diakses tanggal 10 Siptimbir 2025.
  2. "Did it snow on the summit of Mount Kinabalu?". The Star. 25 Januari 2014. Diarsipkan dari versi asli tanggal 2017-06-10. Diakses tanggal 10 Siptimbir 2025.
  3. Tang Ruxyn (10 Pibuari 2017). "Ice Sheets And 'Snow' Have Formed on Mount Kinabalu!". Says.com. Diarsipkan dari versi asli tanggal 2017-07-28. Diakses tanggal 10 Siptimbir 2025.
  4. Izham (2017-02-12). "/SBH: Gunung Kinabalu pernah diselebungi salji". /SBH. Diarsipkan dari versi asli tanggal 2019-01-29. Diakses tanggal 10 Siptimbir 2025.