Capil ka isi

Balai Basarah

Tumatan Wikipidia Banjar, kindai pangatahuan

Balai Basarah yatu sambatan nang dipakai gasan wadah sambahyang buhan Hindu Kaharingan, kaparcayaan asli suku Dayak di Kalimantan. Istilah lain gasan manyambat wadah sambahyang umat Hindu Kaharingan yatu Balai Kaharingan atawa Rahan.[1]

Istilah Balai Basarah ngini bamuasal matan basa Sangiang, ragam tingginya basa Dayak Ngaju. Dalam basa Sangiang, kata balai baarti rumah Tuhan wan kata basarah baarti wadah panyarahan diri kapada Ranying Hatala Langit (Tuhan Nang Mahatinggi). Dalam KBBI sorang, kata balai ngini baarti gedung, rumah, atawa kantur. Sadangkan basarah baarti pasrah wan mamarcayakan diri kapada sasuatu nang disambah.[2][3][4] Pungkalanya, Balai Basarah diartiakan rumah Tuhan, wadah manusia sambahyang wan basarah diri kapada Tuhan Nang Kuasa.

Balai Basarah kabiasaannya baisi citakan nang barupa gedung atawa rumah sagi ampat. Bagian atap, awamnya batingkat, mulai tiga inggan tujuh susunan, nang bila bamagin ka atas bamagin halus. Susunan hatap nang batingkat nitu manampaiakan satiap alam nang pucuknya yatu alam atawa wadah matan Ranying Hatala Langit (Tuhan Nang Mahatinggi). Salain nitu, sabuting Balai Basarah biasanya bisi hiasan atawa ukiran Batang Garing nang jadi pananda matan kahidupan, jua tanda matan takaitnya kahidupan antara alam bawah, alam tangah, wan alam atas.[5] Namun, ada jua babarapa Balai Basarah nang bagian atapnya mirip gedung atawa rumah biasa lawan pambidanya yatu plang atawa papan nama nang manampaiakan bahwa gedung awa rumah nitu ialah Balai Basarah.

Balai Basarah gasan wadah sambahyangnya buhan Hindu Kaharingan baisi babarapa fungsi, yatu:[4]

  • Fungsi sambahyang, yatu Balai Basarah gasan wadah diadaakannya sambahyangan kapada Ranying Hatala Langit (Tuhan Nang Mahatinggi)
  • Fungsi ritual adat, yatu Balai Basarah gasan wadh dilakuakannya bamacam tradisi wan adat matan suku Dayak nangkaya ritual Bayar Hajat, ritual Pakanan Sahur Lewu, wan acara adat Tiwah.
  • Fungsi pendidikan, yatu Balai Basarah gasan wadah mamadahi manusia lawan ajaran Kaharingan lawan barbagai macam tradisi wan adat matan suku Dayak.
  1. "[PDF] diktat acara agama hindu kaharingan 1 sab baru 13 - Free Download PDF". nanopdf.com (dalam bahasa Inggris). Diakses tanggal 2025-12-13.
  2. "Arti kata serah - Kamus Besar Bahasa Indonesia (KBBI) Online". kbbi.web.id. Diakses tanggal 2025-12-13.
  3. "Arti kata balai - Kamus Besar Bahasa Indonesia (KBBI) Online". kbbi.web.id. Diakses tanggal 2025-12-13.
  4. 1 2 Widyana, I Komang (2018-10-22). "PENDIDIKAN AGAMA HINDU BERBASIS KEARIFAN LOKAL KAHARINGAN MELALUI MATA KULIAH TAWUR DI SEKOLAH TINGGI AGAMA HINDU NEGERI TAMPUNG PENYANG PALANGKA RAYA". Dharmasmrti: Jurnal Ilmu Agama dan Kebudayaan. 18 (2): 101–113. doi:10.32795/ds.v9i2.152. ISSN 2620-827X.
  5. Eka, Nali (2022-01-24). "Peran IAHN-TP Palangka Raya Dalam Melestarikan Identitas Kultural Penganut Hindu Kaharingan Di Kalimantan Tengah". Jurnal Penelitian Agama Hindu: 68–78. doi:10.37329/jpah.v0i0.1617. ISSN 2579-9843.